TOBB ETU GCRIS Premium Database
The scientific memory of TOBB ETU. Publications, projects, and researchers—all in one place. The heart of open science beats here. 'Open Science. Visible Impact.'
Most Viewed Publications
Most Downloaded Publications
Recent Submitted Publications
A-Star Yönlendirme Algoritması ve Kanal Gizliliğinin Kaldırılmasının Bitcoin Lightning Network İşlem Başarısına Etkisi
(2025) Çiçek, Barış; Selçuk, Ali Aydın; Osmanoğlu, Murat
Lightning Network (LN) Bitcoin blok zinciri üzerinde transfer işlemlerinin daha hızlı ve daha ucuz bir şekilde yapılmasını sağlayan ikinci seviye ödeme kanalı ağıdır. LN işlem yolunu bulmak için kaynaktan rotalamayı kullanır. Ancak ağın ödeme yolunu bulması her zaman başarılı ve etkili değildir. Çünkü ödeme kanalı gelen ve giden bakiyeleri gizlidir. Bu çalışmada, işlem başarım oranını arttırmak için bakiyelerin gizli olmamasının etkileri araştırılmıştır. Ayrıca çeşitli yol bulma algoritmaları kullanılarak yaygın işlem başarımın etkileri üzerine deneyler yapılmıştır. Çalışmada etki değerlendirmesi yapabilmek için LN düğüm ve işlem gerçekleştirme simülasyonları kullanılmıştır. Ilk olarak CLoTH adında LND algoritmasını yol bulma metodu olarak kullanan bir simülasyonla çalışılmıştır. Bu simülasyon sistemi ile Martin'in kısa yol (Martin's Shortest Path) algoritması ile çoklu kriterli (multi-criteria) kısa yol bulma karşılaştırmaları yapılmıştır. Çalışmanın ilerleyen dönemlerinde, düzenlenmesi daha kolay olan ve daha yeni akademik çalışmalarda kullanılmış Python tabanlı bir simülasyon kullanılmıştır. Bu simülasyon LND dışındaki diğer yaygın istemcilerin (Eclair, LDK vs.) de analiz edilmesine olanak sağlamıştır. Simülasyon üzerinde gerekli değişiklikler yapılarak, A-Star (A*) yol bulma algoritması simülasyona eklenmiştir. A-Star algoritması için bir sezgi fonksiyonu önerilmiş ve deneyler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bakiyelerin gizliliğinin kaldırılması için simülasyon üzerinde başka bir dal üzerinde, değişiklikler gerçekleştirilmiştir. Son olarak simülasyona sadece belli bir grup düğümün gizliliğinin kaldırıldığı diğer düğümlerin trafiğinin özgün ağdaki gibi bırakıldığı bir algoritma eklenmiş, ve bu şekilde çalışma tamamlanmıştır. Çalışmada veri seti olarak Rene Pickhardt tarafından, 12 Nisan 2022 yılında alınarak literatürde paylaşmış olduğu anlık durum kaydı (snapshot) kullanılmıştır. Deneylerde rastgele kanal bakiyeleri kullanılırken azami bir Bitcoin olmak üzere bimodal ve üniform dağılım kullanılmıştır. Çalışmada Martin'in kısa yol algoritması ile yapılan deneylerde belirgin bir işlem başarım artışı gözlenmemiştir. A-Star algoritması ile yapılan deneylerde ise Dijkstra algoritması kullanan istemcilerin başarımları karşılaştırıldığında işlem tutarı arttığındaysa Dijkstra'nın daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Ancak simülasyon çalışma zamanı (run-time) değerlendirildiğinde A-Star algoritmasının kullanılmasının simülasyonun daha hızlı tamamlanmasına olanak sağladığı, dolayısıyla başarımı artmasa bile performans artışı sağladığı görülmüştür. Bu Dijkstra ile benzer başarımın olduğu düşük tutarlı işlemler için A-Star algoritmasının fayda sağlayacağını göstermiştir. Bakiyelerin gizliliğinin kaldırıldığı deneylerde ise yüksek işlem başarımı sağlandığı, işlem tutarı artsa bile başarımda ciddi bir düşüşün olmadığı gözlemlenmiştir. Tüm düğümlerin gizliliği kaldırılmadan yapılan deneylerde de işlem başarımı artışının mümkün olduğu, LN içerisinde gizliliğe ihtiyaç duymayan düğümlerin farklı bir ağ kullanarak genel ağ performansına katkıda bulunabilecekleri gözlemlenmiştir.
Kompozit Yapılı Rüzgar Türbin Kanatlarının İyileştirilmesinde Malzeme Seçimi
(2025) Öztürk, Ecem Zeynep; Obalı, Zeynep
Yatay eksenli, üç kanatlı rüzgar türbin kanatlarının tasarımında, farklı kompozit malzemeler (karbon-vinilester, karbon-epoksi, karbon-fenolik, cam-vinilester, boron-epoksi) ve farklı polimer köpük çekirdek malzemeler (PVC, PET, SAN, PU, PS, PEI) göz önüne alınmıştır. Bu malzemelerin mekanik özelliklerini yansıtan; yoğunluk, young modülü, poisson oranı, kesme modülüne ait sayısal veriler literatürden elde edilmiştir. Kanat yapısı, sandviç panel prensibine uygun şekilde modellenmiştir. Kanat; alt-üst dış yüzey katmanları, yapıştırıcı tabaka ve dış yüzey katmanlarının arasında yer alan çekirdek tabakasından oluşmaktadır. Göz önüne alınan kompozit ve çekirdek malzemelerine ait sayısal verilerin bilgisayar destekli analiz programı vasıtasıyla kullanılması sonucunda, her bir kanat tasarımı için Campbell diyagram eğrileri oluşturulmuştur. Her bir malzeme kombinasyonu için modal analiz gerçekleştirilmiş ve bu analizlerden elde edilen doğal frekanslar, rotor harmonik frekansları ile karşılaştırılmıştır. Olası rezonans riskleri; flapwise, edgewise ve torsiyonel modların davranışları üzerinden değerlendirilmiştir. Böylece, farklı malzeme kombinasyonlarının kanadın yapısal titreşim güvenliğine katkıları tespit edilebilmiştir. Buna ek olarak, malzeme seçimlerinin kanatların doğal frekanslarına, mod şekillerine ve rezonans bölgelerine etkisi saptanmış ve rüzgar türbin kanatlarının yapısal güvenliği ve performansı açısından önemli sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmadan elde edilen verilerin, endüstride kullanılan rüzgar türbini kanatlarının imalatında malzeme seçimi ve gelecekte yapılacak optimizasyon çalışmaları için yol göstermesi ve temel teşkil etmesi hedeflenmiştir.
Bir Uçak Kompozit Yapısal Bileşeninin Sürdürülebilirlik Odaklı Tasarımı
(2025) Altuntaş, Melisa; Acar, Erdem; Öz, Yahya
Bu tez sürdürülebilir tasarım ilkeleri doğrultusunda karbon elyaf takviyeli Poly-Ether-Ketone-Ketone (PEKK/KF) matrisli kompozit malzeme rib (kaburga) yapısal uçak parçası üzerinden termoplastik kompozitlerin yeniden şekillendirilebilirlik özelliğini kullanarak çok yönlü bir araştırmayı ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tasarım sürecine mekanik performans değerleri yanında; ekonomik, çevresel etki ve döngüsellik kriterlerini de tasarım sürecine dahil ederek bütüncül bir yaklaşım sunulmuştur. Sürdürülebilirlik odaklı yaklaşımla havacılıkta yaygın olan termoset kompozitlere karşı, termoplastik malzemeler yeniden şekillendirilebilir ve döngüsellik özelliğiyle tasarım odaklı bir alternatif olarak ortaya konmuştur. Bu kapsamda, termoplastik yapısal rib (kaburga) parçalarına çoklu termal çevrim (0.–2. çevrim) uygulanmıştır. Yapılan deneysel testlerin sonuçları çevrimlerin mekanik performans karşılaştırmalarına girdi oluştururken; Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (Life Cycle Assessment, LCA) ve Yaşam Döngüsü Maliyeti (Life Cycle Costing, LCC) değerleri yardımıyla çevresel etki ve maliyet karşılaştırmasına veri sağlamıştır. Rib (kaburga) uçak yapısal parçası, Toray Cetex TC1320 PEKK/CF bazlı, 14 katmanlı [45,0,90,-45,90,0,45]_s dizilimli malzemeden üretilmiştir. Parçalar ilk olarak tahribatsız muayene yöntemleriyle taranmıştır. Farklı çevrimlere (0.–2. çevrim) giren parçalardan alınan numunelerde basma testi (ASTM D6641/D3410) ile kiriş(chord) modülü ve basma dayanımı; diferansiyel taramalı kalorimetri (DTK) yöntemiyle kristallenme oranı; termogravimetrik analiz (TGA) yöntemiyle de ısıl bozulma ve kütle değişimi değerleri tespit edilmiştir. Elde edilen veriler tekrarlanan çevrimlerde termoplastik (TP) malzemenin değişen mekanik ve malzeme performansı değerlerine girdi oluşturmaktadır. Sürdürülebilirlik analizinde çok kriterli karar verme metotlarından Analitik Hiyerarşi Süreci (Analytic Hierarchy Process, AHP) ve İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Tercih Sıralama Tekniği (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution, TOPSIS) yöntemleriyle kullanılmıştır. Bu çalışmada sürdürülebilirlik analizi 3 uzman katılımcı tarafından yapılan değerlendirmeye göre hesaplanmıştır. Termal işlem görmemiş laminat plaka numunesinin maksimum basma kuvveti 4660,4 N, basma dayanımı 233,5 MPa, kiriş(chord) modül 13,4 GPa bulunmuştur. Laminat plakadan 3. çevrime kiriş(chord) modül %58,9 artışla 13,4 GPa'dan 21,3 GPa'ya yükselirken, basma kuvveti %7,8 düşerek 4295,1 N ve buna paralel olarak da basma dayanımı aynı oranında düşerek 214,7 MPa bulunmuştur. Kristallik %15,52'den %20–23 bandına çıkmış; TGA başlangıç bozunma sıcaklığı 550 °C'den 350 °C'ye gerilerken toplam kütle kaybı %12,72'den %20,89'a yükselmiştir. Sürdürülebilirlik analizi değerlendirmesinde hesaplanan TOPSIS yakınlık katsayıları: TP (0. Çevrim) 0,729, termoset (TS) 0,633, TP (1. çevrim) 0,485, TP (2. çevrim) 0,364 olarak bulunmuştur. Çevrim sayısının tekrarlanmasıyla artan kristallik oranı, artan elastik modül eğilimini doğrularken; azalan ısıl kararlılık ve artan mikroyapısal hasarlardan kaynaklı etkilerin dayanımda azalmaya sebep olduğu görülmüştür. Sürdürülebilir odaklı tasarım analizinde çok kriterli karar metoduyla yapılan karşılaştırmada en iyi alternatif TP(0. çevrim) malzemesi olmuştur. Sıralamayı termoset (TS), TP (1. çevrim) ve TP (2. çevrim) malzemeleri takip etmiştir.
Benzetim Destekli Gürbüz Eniyileme ile Enerji Verimli Su Altı Kablosuz Algılayıcı Ağ Tasarımı
(2025) Eren, Özhan; Kayhan, Ayşegül Altın
Sensörlerin veri üretim hızları, yapılandırma aşamasında öngörülen değerlerden; olay tabanlı veri yoğunlukları, dinamik çevresel koşullar, yayılma gecikmeleri ve verilerin belleğe alınması gibi çeşitli etkenler nedeniyle sapma gösterebilmektedir. Bu durum, Su Altı Kablosuz Algılayıcı Ağları (SKAA) için dayanıklı veri iletim stratejilerinin tasarımını kritik hale getirmektedir. Su altı teknolojilerinde kaydedilen önemli ilerlemelere rağmen, trafik belirsizliği altında SKAA optimizasyonu literatürde sınırlı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışma, enerji verimliliği yüksek SKAA'ların tasarımına yönelik simülasyon tabanlı bir gürbüz eniyileme çerçevesi önermektedir. Öncelikle, kablosuz ağ tasarımında sistem parametrelerindeki belirsizliği ele alan çalışmalar kapsamlı şekilde incelenmekte, ardından su altı nesnelerinin hareketinin modellenmesine odaklanan araştırmalar analiz edilmektedir. Son aşamada ise, üç boyutlu rotalar boyunca hareket eden otonom su altı araçları ve denizaltıları içeren bir belirsiz giriş tespit ortamının simülasyonu önerilmektedir. Simülasyon doğruluğunu artırmak amacıyla, su altı araçları, sensörler ve deniz topografyası dahil olmak üzere sistem öğeleri arasındaki etkileşimleri tanımlamak için gerçek batimetrik veriler kullanılmaktadır. Bu aşamanın ardından, sensörlerin beklenen veri üretim hızları ile bu hızlara ilişkin kabul edilebilir aralıklar, çoklu simülasyon çalışmaları sonucunda belirlenmektedir. Elde edilen veri seti, bir sensöre tahsis edilen maksimum batarya miktarını minimize eden optimal deterministik ve gürbüz konfigürasyonların belirlenmesi ve kapsamlı analizlerin gerçekleştirilmesi için kullanılmaktadır. Deterministik ve gürbüz konfigürasyonlar arasındaki ağ işlevsellik süresi değişiminin belirlenen durum alternatifleri üzerinden karşılaştırılması, gürbüz tasarımın, nominal veri üretim hızlarından en düşük sapma seviyelerinde dahi deterministik tasarıma kıyasla anlamlı bir üstünlük sağladığını ortaya koymaktadır.
Az Araştırılmış Bir Fenomen: Zayıf/Düşük Kilolu Olma Öz Algısı ile Stres ve Damgalama Yaşayan Bireyler
(2025) Gürcan, Gamze
Bu çalışmanın amacı, kendilerini zayıf/düşük kilolu olarak algılayan ve bu algıyla ilgili sıkıntı yaşadıkları için psikiyatrik yardım arayan bireylere özgü literatürde yeterince araştırılmamış bir fenomeni incelemektir. Bu durum, iyi bilinen beden imajı bozukluklarıyla çelişmektedir ve farklı sosyokültürel faktörlerden etkilenebilir. Zayıf/düşük kilolu olma şikayetiyle gelen ve iştah açıcı tedavi talep eden 37 hastanın retrospektif dosya incelemesi yapılmıştır. Sosyodemografik faktörler ve klinik özellikler hakkında veri toplanmıştır. Örneklem çoğunlukla düşük gelir ve eğitim seviyelerine sahip kırsal kesimde yaşayan kadınlardan (%94,6) oluşmaktadır. Ortalama VKİ 21,93±3,25 olup normal kilo aralığında olduğu görülmüştür. Hastalarda yüksek oranda, algılanan zayıflıkları nedeniyle sağlıklı ve çekici olmadıklarını hissettikleri görülmüş, hastaların birçoğunun olumsuz sosyal geri bildirimler yaşadığı saptanmıştır. VKİ yaşla pozitif, olumsuz beden imajı değerlendirmesi ve öz saygıyla negatif korelasyon göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye'de kırsal, düşük gelirli ve düşük eğitimli geçmişe sahip kadınlar dan oluşan ve VKİ'leri normal aralıkta olmasına rağmen algılanan zayıflıkla ilgili sıkıntı yaşayan belirli bir grubun varlığını vurgulamaktadır. Bulgular, beden imajı endişelerini değerlendirirken ve tedavi ederken sosyokültürel faktörlerin dikkate alınmasının önemini göstermektedir, bu faktörler ideal vücut ağırlığı algılarını şekillendirebilmekte ve ruhsal zorlanmaya etkileri bulunabilmektedir.